2001 Krizi Nasıl Çözüldü?

0 348

2001 krizi nasıl çözüldü? 2001 krizi hangi gün oldu?

Türkiye’de bankacılık sektörünün regülasyon  ve denetim ihtiyacı herkesin malumuydu ancak 90’lı yılların başından itibaren bir akademisyen, bürokrat ve devlet adamı tarafından belirtilen bu ihtiyaca hükumetlerce kulak tıkandı. Bir çok banka şeffaflıktan uzak şekilde faaliyetlerini sürdürdü ta ki 21 şubat 2001 tarihinde bilinen adıyla 2001 krizi başlayana kadar.

2001 krizi nasıl başladı diye soranlara anlatılan hikaye o gün yapılan Milli Güvenlik Kurulu toplantısı gerekçe gösterilir. Elbette Ahmet Necdet Sezer ve Bülent Ecevit arasında geçen tartışma ekonomik krizi tırmandırdı kimilerine göre başlattı ancak ekonomistlere göre bir ekonomik krizi anlamak için en az son beş seneye bakmak gerektiğini hatırlatmak faydalı olacaktır. Hiç bir güçlü ve güven veren ekonomi siyasi bir tartışmaya bu denli sert tepki veremez.

Makalemizin konusu 2001 krizi nasıl çözüldü olduğundan krizin evvelini ve sebeplerini değil sonrasını ve müdahale sürecini anlatacağız.

Dönemin hükumeti olan ANAP-MHP ve DSP koalisyonu çıkış sürecinde belki en az sorumluluğu olan ancak bütün yükü omuzlamak zorunda kalan bir yönetimdi. Üstelik ekonomi de kötü gidişi görmüş ve 2001 krizi daha başlamadan Bankacılık sektöründe etkin denetim ve düzenleme yapması için Bankacılık Denetleme ve Düzeneleme Kurumu kısa adıyla BDDK kuruluşunu 31 ağustos 200 tarihinden yapmıştı. Ancak yıllardır bekleyen sorunlara çözüm bulmak kolay değildi BDDK tarafından henüz istenen düzeyde faaliyete başlayamadan yani kurulduktan 5 ay kadar sonra 2001 krizi patlak verdi.

Krize ilk müdahale serbest kur rejimine geçilmesiyle yapıldı. Akabinde Dünya’nın en iyi ekonomistleri arasında gösterilen Kemal Derviş süper yetkili ekonomi bakanı olarak kabineye girdi. Kısa zamanda 15 alanda önemli kanunlar çıkardı  kısa zaman içresinde Enerji Piyasası Denetleme ve Düzenleme Kurumu olan EPDK kuruldu ve faaliyete geçirildi. Üst kurul adıyla bilinen ve  piyasa istikrarını sağlayan kurum ve kuruluşların etkisini oldukça iyi Derviş bu kurumlara hem yetki vermiş hem de etkili denetim yapmalarını sağlamıştır. Borçlu kurumları özelleştirmek, gereksiz kamu harcamalarını kısmak, ekonomide üretimi teşvik etmek olarak ifade edilen  14 mart 2001 tarihinde “güçlü ekonomiye geçiş programı” isimli çalışmayı açıklayan Derviş bu program kapsamında İMF yani uluslararası para fonundan oldukça düşük faizle kaynak yaratmıştır.

Ekonomik krize müdahalenin etkisi ise kısa zamanda görülmeye başlamıştır.  Kısa zamanda cari açık %20 civarında azalmış, enflasyon düşürülmüş döviz kuru ile mücadele ise uzun süre devam etmiştir. Dönemin medya organları 2001 krizi karşısında etkili bir müdahale yapmasına rağmen hükumeti hakarete varan düzeyde eleştirmeye devam etmiştir. Dönemin gazete manşetlerinde dönemin Başbakanı’na “basiretsiz” diyecek kadar ileri giden medya organları çıkmıştır. 1998 yılında ticaret yaptığımız bir ülke olan Rusya’da çıkan ekonomik kriz, 1999 yılında yaşanan Marmara Depremi ve buna benzer daha nice gelişmeye rağmen dönemin Türkiye ekonomisi iyi dayanmıştır demek yanlış olmayacaktır.

Fona Devredilen Bankalar

Sık sık gündeme gelen 20 banka fona devredildi konusu 2001 krizi öncesi ve sonrası şu şekilde gerçekleşmiştir. 1997,1998 yıllarından birer banka, 1999 yılında 6 banka 2000 yılında 3, 2001 yılında ise 8 banka Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna yani TMSF’ye devredilmiştir. Yaşar bank, Bank Kapital, Ulusal Bank, Sümer bank, Egebank, Yurtbank, Etibank, İmar Bank bunlardan en bilinenleridir. İyi yönetilmediği düşünülen bu yüzden bugün ki kayyum atamam işlemlerine benzeri şekilde devlet tarafından yönetilmesi gerektiği düşünülen bankalardır. Temel amaç ise bu bankalara mevduat yatıran vatandaşların tasarruflarını, bankalara olan güveni korumaktır.

3 kasım 2002 tarihinde hükumet değişmiş ancak uygulan ekonomik program değişmemiştir. Kemal Derviş tarafından açıklanan yol haritası 2006 yılına kadar bilfiil uygulanmıştır. O dönem bugünde sık sık vurgulanan yapısal reformlar uygulanmış hukuka saygı gösteren bir devlet olmanın temel gerekleri yerine getirilmeye çalışılmıştır. Devlet Güvenlik Mahkemeleri kapatılmış, tutukluluk süreleri kısaltılmış, Merkez Bankası bağımsızlığı temin edilmiş bütün bunların ötesinde yabancı yatırımcının ülkemize güven duyması için çaba sarf edilmiştir. 2001 krizi 2-3 sene sürmüştür. Bu süreçten sonra ise yapılan reformların sonuçları alınmış ve piyasalardaki ekonomik kriz tedirginliği azalmış, banka mevduatları artarken, enflasyon ve faiz oranları hızla düşmüştür.

2001 Krizinde Dolar Ne Kadardı?

Başlangıç tarihi olarak anlatılan kara Çarşamba yani 21 şubat 2001 günü dolar kuru 1.6 lira düzeyini yani eski para ile 1.6 milyon lira değerini görmüştür. Serbest kur politikasına geçilmiş olmasının bu ani çıkışta payı olmakla birlikte uzun vadede sabit kur sisteminden çıkılmasının faydaları görülmüştür.

Bugün içinde bulunduğumuz 2018 ekonomik krizi ile 2001 krizi arasında pek bir benzerlik bulunmamakta olup yaşanan sorunlar benzeşmemektedir. Bugün temel sorunumuz üretim azlığı ve tüketim fazlalığı olarak kısaca ifade edilebilirken 2001 krizinin sebepleri ise başlı başına bir makale konusudur.

 

80%
Awesome
  • Design

Bunları da beğenebilirsin Yazarın diğer kitapları