Borsa Caiz Mi? Hisse Senedi Almak Caiz Mi?

1 4.625

Borsa caiz mi? İslamda hisse senedi almak caiz mi? Borsa  haram mı?

İslam dininde iktisadi meseleler her zaman uzun tartışmalara konu olmuştur. Pek çok kimse din büyüklerine, alimlere borsada işlem yapmanın caiz olup olmadığını, hisse senedi almanın haram olup olmadığını sormaktadır. Ne yazık ki her alimin farklı bir cevabı ve cevabını dayandırdığı bir dayanak bulunmaktadır. Peki borsada işlem yapmak isteyen, hisse senedi almak isteyen Müslüman kimselerin ne yapmaları gerekmektedir? www.tercihiniyap.net ailesi olarak “ Borsa caiz mi?” “Hisse senedi almak caiz mi?” “Borsada işlem yapmak haram mı?” “Hisse senedi alıp-satmak haram mı?” sorularının cevaplarını sizler için inceleyeceğiz.

BORSADA İŞLEM YAPMAK HARAM MI?

Öncelikle şunu belirtmek gerekir ki borsada işlem yapmanın haram olup olmadığı, caiz olup olmadığı işlem yapmak istenilen şirketin faaliyetlerine göre belirlenmektedir. Örneğin faaliyetlerinie, faaliyetlerinden kazandığı geliri faiz ile değerlendiren şirketlere yatırım yapmak veya bu şirketlerin hisse senetlerini almak kesinlikle dinen caiz değildir ve haramdır.

Borsada işlem yaparken, hisse senedi alıp satarken önemli olan konu borsa faaliyetlerinin özündeki “risk” unsurudur. Borsada yaptığınız işlemlerin kumar oynamak ile benzeşmemesi gerekmektedir. Bu nedenle işlem yaptığınız, hisse senetlerini aldığınız şirketlerin faizden uzak durması, dinen haram olan domuz eti, alkol gibi ürünlerin üretimini ticaretini yapmaması gerekmektedir.

FAİZ KESİNLİKLE HARAMDIR

İslam’da helal ve haram ayrımı oldukça belirgin ve keskindir. Hz. Muhammed’in de söylediği gibi faizin her türlüsü ayaklar altındadır. Bazı kimseler faizin türlerinin olduğunu ve her faiz türünün farklı olduğunu savunmakta ve faizin kabul görmesini istemektedir. Şunu açıkça belirtmek gerekir ki faizin her türlüsü kesinlikle haramdır. Ayrıca faizin bütün çeşitleri Hz. Muhammed tarafından tamamen yasaklanmıştır.

BORSA CAİZ Mİ? HİSSE SENEDİ ALMAK CAİZ Mİ?

Teknolojinin gelişmesi ile birlikte gündelik hayatımızda oldukça önemli olan iktisadi faaliyetlerin önemi artmış ve iktisadi faaliyetlerin içine girmek kolaylaşmıştır. Hisse senetleri, iktisadi faaliyetlerin en önemli unsurlarından biri haline gelmiş ve bir ürün gibi ticareti yapılmaktadır. Dünyaca milyonlarca Müslüman borsada faaliyet göstermekte ve hisse senedi alışverişi yapmaktadır. Peki borsa caiz midir? Hisse senedi almak caiz mi? Hisse senedi satmak caiz mi?

Borsa işlemlerinin temel faaliyeti olan hisse senedi alım-satımı konusunda dikkat edilmesi gereken iki temel unsur vardır. Bu iki unsur Müslümanlara olayın özünü daha iyi ifade edebilecektir.

  1. Ticari faaliyetleri dini kurallara ve değerlere uygun olan, caiz olan bir şirketin hisse senedini alarak ortak olmak caizdir. Şirketin hisse senedini alarak şirkete ortak olan kişi şirketin kar ve zararına da ortak olur ve istediği takdirde hisselerini bir başka kimseye satabilir. Borsada bu şekilde işlem yapan pek çok kişi ve şirket vardır.
  2. İkinci olarak da bazen değer kazanıp bazen de değer kaybeden bir hisse senedine sahip olunan para ile yatırım yaparak, değerini koruması ve artırması beklentisi ile hisse senedinin durumunu takip ederek para kazanma amacı ile borsada işlem yapmak kumara ve piyangoya benzemektedir. Bu işlemler hisse senedinin asıl değerinden bağımsız olarak değerini artırmasına veya değerini kaybetmesine neden olmaktadır. Devletin ekonomisine ve ülkenin üretimine katkısı olmayan bu işlemler doğrultusunda paralar kazanılmakta veya kaybedilmektedir. Bu şekilde borsada işlem yaparak, kumar oynuyor gibi hareket edilmesi durumunda bu işlemler bütününü ticaret olarak ele alamayız ve dinen de caiz olduğunu söyleyemeyiz.
borsa-haram-mi

İSLAM KONFERANSI TEŞKİLATINDA “BORSA” KONUŞULDU

İslam Konferansı Teşkilatı”na bağlı olarak faaliyet gösteren “İslam Fıkıh Akademisi”nin önderliğinde 1988 yılında Rabat’ta toplanan Borsa Semineri’nin sonuç bildirisinde ve adı geçen akademinin 1992 yılında Cidde’de yapılan VII. Dönem Toplantı’sında hisse senetlerinin kâr ve zarara iştirak etmesi sebebiyle, kural olarak helal olduğu, fakat şer’i hükmünün bunu çıkaran şirketin ticari işlem ve amaçlarının meşru oluşuyla yakından ilgili bulunduğu belirtilmiştir.

İslam Konferansı Teşkilatı bünyesinde toplanan Borsa Semineri’nin sonuç bildirgesinde faiz, içki üretimi ve ticareti, karaborsacılık, hile, yalan ve aldatma gibi dinen haram vasıtalarla kazanç sağlaması hâlinde, hisse senetlerini alıp satmanın ve bundan gelir elde etmenin haram ve günaha ortak olmak olduğundan caiz olmayacağı bildirilmiştir.

Günümüzde İslam ülkelerinde sözüne saygı duyulan alimlerin bir kısmı “borsa ve hisse senetleri” için caiz değil derken, birçok alimde caiz olduğunu söylemektedir. Alimler arasında yaşanan görüş ayrılıklarının durumu bir çözüme kavuşturmadığı ortadadır. Bu nedenle borsada işlem yapmak isteyen, hisse senedi alışverişinde bulunan kimseler için dikkat edilmesi gereken ve alimler tarafından da kabul gören bazı başlıklar vardır. Örnek vermek gerekirse borsa da işlem yapan kimselerin veya hisse senedi alışverişinde bulunan kimselerin İslam’ın haram olarak belirttiği alkol/içki ve domuz eti gibi ürünlerin üretimini veya satımını yapan şirketler ile herhangi bir ticari ilişkide bulunmaması gerekmektedir.

BORSADA İŞLEM YAPMAK CAİZ Mİ? HİSSE SENEDİ ALMAK CAİZ Mİ?

Borsada işlem yaparken yaptığımız işlemin caiz olup olmadığına ve hisse senedi alışverişinde bulunurken yaptığımız ticaretin caiz olup olmadığına aşağıda yer alan konu başlıklarına dikkat ederek karar verebiliriz:

  1. Direkt olarak faiz ile işlerini yürüten ve müşterilerinin işlemlerini de faize bağlı olarak gerçekleştiren şirketlerin hisse senetlerini almak kesinlikle haramdır. Bankalar, bankerlik ve tefecilik kuruluşları gibi kuruluşların hisselerini almak veya borsada bu kuruluşlar üzerinden işlem yapmak kesinlikle dinen caiz değildir ve haramdır.
  2. İslam’ın yasakladığı, dinen uygun olmayan, dinen haram olarak kabul edilen ürünlerin üretimi, ticareti ile uğraşan şirketlerin hisse senetlerini almak kesinlikle haramdır. Alkol, uyuşturucu, domuz eti gibi ürünleri üreten, ticaretini yapan kuruluşlara borsada işlem yapmak kesinlikle caiz değildir ve haramdır.
  3. Dinen ticaretinin yapılması helal olan ürünleri üreten fakat üretimden gelen geliri faiz ile işleme sokan ve bu nedenle elde edilen kar ile faizden elde edilen geliri birbirine karışan ve toplam gelirinin yarısı bu şekilde olan şirketlerin hisse senetleri ile işlem yapmak caiz değildir ve haramdır.
  4. Borsada işlem yapılan şirket veya alımını yaptığınız hisse senedinin dinen uygun olan faaliyetlerde bulunması fakat şirketin sahiplerinin dinen haram olan faaliyetlerle de iç içe olması durumunda borsada yaptığınız işlemler kesinlikle caiz değildir ve haramdır. Dinen “günahta yardımlaşma” anlamına gelir ve Kuran-ı Kerim’de yasaklanmıştır.
  5. Net olarak yasaklanmamak ile birlikte Yahudi ve Hristiyanların hakim olduğu şirketler ile ilgili olarak borsada işlem yapmanız uygun değildir. Fıkıh kitaplarında açıkça komünist, mason ve ateistlerin hakimiyetinde bulunan şirketlerden hisse senedi almanın ve bu şirketlere borsada işlem yapmanın caiz olmadığı belirtilmektedir.
  6. Borsada yapılan işlemin, alınan hisse senedinin varlığın tümüne oranının bilinmesi gerekmektedir. Yaptığınız işlemin miktarı açıkça belli olmalıdır.
  7. Borsada işlem yaptığınız kuruluşun, hisse senedini aldığınız şirketin bir ürün üretmesi gerekmektedir. Üretmediği bir ürün üzerinden yalnızca para alışverişi ve kredi-faiz işlemleri yapan bir kuruluş olmaması gerekmektedir. Aksi takdirde bu işlemler dinen caiz değil ve haramdır.
  8. Dinimizce  helal olarak belirtilen fakat dini kurallara uygun olarak faaliyet göstermeyen bir fabrikanın hisse senetlerine sahip birinden borcunuzu tahsil etmek için bu kişinin sahip olduğu hisse senetlerini almak dinen caizdir. Fakat bu hisselerin kısa süre içerisinde elden çıkarılması ve uygunsuzluğa ortak olunmaması veya bu uygunsuzluktan kar elde edilmemesi gerekmektedir.
  9. Müslümanlar tarafından yönetilen, dinen haram olan faaliyetlerden uzak duran ve ve satışı halinde şeffaf bir şekilde şirket varlığını açıklayan ve her bir senede düşen hisseyi açıkça belirten, ortaklıktan vazgeçmek isteyen kimselere kolaylıkla bu hakkı tanıyan şirketlerin hisse senetlerini almak ve borsada bu şirketlere işlem yapmak kesinlikle dinen caizdir. Ve bu Müslüman yöneticiler İslami ve helal sermaye için oldukça değerlidir. Çünkü Müslüman olsun olmasın pek çok kimseyi faizden uzak tutmak ve doğru iş yapmak çok önemlidir. Bu şekilde faizin egemenliği zayıflayabilir hatta ortadan kalkabilir.

Konuyla ilgili soru, görüş ve önerilerinizi buradan iletebilirsiniz.

Bunları da beğenebilirsin Yazarın diğer kitapları