Deflasyon Nedir? Deflasyon Nedenleri Nelerdir?

1 308

Deflasyon Nedir?

Deflasyon fiyatların genel düzeyinde ortaya çıkan ve süreklilik arz eden düşüştür. Bir anlamda fiyatlar genel seviyesinin sürekli yükselmesi anlamına gelen enflasyonun tersidir. Deflasyon dönem dönem veya belirli mal gruplarında ortaya çıkan fiyat düşmesini ifade etmemektedir. Bir fiyat düşmesi durumunu deflasyon olarak niteleyebilmemiz için bu düşüşün sürekli olması ve genele yayılı olması gerekmektedir.

Deflasyonun tespitinde baz alınabilecek ölçüt, yine enflasyonun da ölçümüne yarayan mal sepetini enflasyon durumunun aksine, her geçen dönemde daha ucuza alınabilmesi durumudur. Örneğin bu mal sepetini bir senenin başında, 200 Türk Lirasına alabiliyorken, yılın sonuna geldiğinizde 180 Türk Lirasına alabiliyorsanız bu durumda deflasyonist ortamdan bahsedilebilir.

Deflasyonun Nedenleri Nelerdir?

Deflasyonun yani fiyatlar genel seviyesindeki sürekli düşme durumunun iki temel sebebi bulunmaktadır. Bunlar;

-Hane halkı ve işletmelerin tasarruflarını arttırma eğilimi
-Mal arzı ile satın alma gücünü artış yönünde etkileyen üretim artışı.

Bu iki gerekçe fiyatlar genel seviyesinde sürekli bir azalışa yol açabilmektedir. Şöyle ki;

Hane halkı ve işletmelerin tasarruf taleplerini arttırarak, harcama yapmaktan imtina etmeleri üretilen malların satın alınmaması sonucunu doğurur. Üretimin artışı ile birlikte stokların çoğalması üreticilerin ellerindeki malları satabilmeleri için fiyatları indirmelerini zorunlu kılar. Bu durum belli bir süreye yayılır ve mal arzı ile talebi dengelenemez ise ülke deflasyonist bir ortama sürüklenir.

Mal arzı ile satın alma gücünü artış yönünde etkileyen üretim artışı durumunda bu kez hane halkı ile işletmelerin talebi sabit iken, mal stoğunu üretim artışı ile şişirmektedir. Yine yukarıdaki duruma benzer şekilde fiyatların azalmasına sebep olmaktadır.

 

Deflasyonun Sonuçları Nelerdir?

Ekonomide fiyatlar genel seviyesinin sürekli olarak düşmesi neticesi ekonomiyi belli bir spiralin içerisine sokmaktadır. Bu döngü içerisinde ekonomide yer alan şirketler sürekli olarak düşük kârlılıkla üretmek durumunda kalacaktır. Bu düşük kârlılık zaman içerisinde şirketleri önce daralmaya götürecek ve zaman içerisinde bu durum işsizliği besleyecektir. Daha ileri safhalarda şirket iflaslarına yol açacak ve kitlesel işsizlikleri ortaya çıkaracaktır. Hane halklarına da yansımış olan kriz talebin de düşmesine yol açacak ve yukarıdaki üreticileri katlanarak etkilemeye devam edecektir. Bir anlamda deflasyon döngüsü de diyebileceğimiz bu durum ekonomiyi içinden çıkması zor bir krize götürecektir. Bu krizin en ciddi sonucu ve krizin dozunun artmasına yol açan en temel sorun ekonomide evvela duraksayan büyüme ve ardından ekonominin küçülmeye başlamasıdır.

Bu küçülme etkisinin süreklilik arz etmesi ise zaman içerisinde daha ciddi sorunlarla ekonomiyi karşı karşıya bırakacaktır. Ekonomide küçülmenin süreklilik arz etmesi durumu olarak tanımlanan Resesyon, ekonominin yalnızca bir çeyrek dönem küçülmesi değildir.

Resesyon Nedir?

Resesyon ekonomideki gayrı safi yurt içi hasıladaki küçülmenin en az iki çeyrek dönem üst üste devam etmesidir. Bu küçülme seyri ve dolayısıyla kriz durumu küçülmenin yayıldığı sürece göre çeşitlenmektedir. Eğer ekonomi iki çeyrek küçülmenin ardından resesyondan çıkmaya başlıyorsa buna V tipi çıkış denilmektedir. Eğer küçülme ve resesyon süreci daha uzun sürerse, dipte kalınan sürecin uzamasına bağlı olarak buna U tipi çıkış ismi verilmektedir. Şayet bu süreç inişli çıkışlı bir seyir izliyor ise; yani resesyon sürecinde evvela küçülme yaşanıyor, ardından yeniden çıkışa geçiliyorsa akabinde yeniden küçülme söz konusu oluyorsa buna W tipi – çift dip resesyon denilmektedir.

Resesyonun süreklilik arz etmesi durumunda ise ortaya gerçek anlamda bir kriz haline işaret eden Depresyon adı verilmektedir.

Depresyon Nedir?

Normal koşullarda Resesyon iki çeyrek dönem ile dört çeyrek dönem arası sürmekte ve ekonomi yeniden toparlanmaya başlamaktadır. Tarihteki kriz örnekleri bu şekilde olmuştur. Ancak eğer ki süreç daha uzun sürerse, bu süreç depresyon ismini almaktadır. Bunun en önemli örneklerinden biri Büyük Buhran adı verilen 1929 krizinde gözlemlenmiştir. Bu dönemde buhran yaklaşık beş sene sürmüştür.

Deflasyon Durumundan Çıkmak İçin Alınabilecek Tedbirler

-Deflasyonun ekonomideki en önemli sonucu durgunluktur. Bu durgunluğun önüne geçmek için karar mercilerinin ve politika yapıcıların devreye sokmaları gereken bir dizi tedbir bulunmaktadır. Bunlar özellikle ekonomiyi hareketlendirmek, durgunluğu kırmak temelinde tedbirler olmalıdır.

-Her şeyden evvel ekonomide yeniden talebi canlandırmak elzemdir. Bunun için finans sisteminde kredi faizlerini düşürmek ve düşük maliyetli kredi kullanımını sağlamak tedbirlerden birisi olabilir.

-Genişletici maliye politikaları ile gerek hane halkından alınan vergi gibi kalemlerin yükünü almak, gerekse üreticiye benzer şekilde doğrudan veya dolaylı sübvansiyonlar sunmak bir çözüm olarak düşünülebilir.

-Özel sektör aktörlerinin yatırımlarında düşük maliyetli kredi sağlanabilir ve buna ilave olarak çeşitli teşvikler ile yatırımlar hızlandırılabilir.

-Ücretleri daha yüksek bir seviyeye çıkararak yine ekonomide hane halkının harcanabilir gelirinin artırımı sağlanarak talep canlandırılabilir.

Ekonomik konularda fikir beyan etmek ve istişarelere katılmak için FORUM Sayfamızı ziyaret etmeyi Unutmayın!

Bunları da beğenebilirsin Yazarın diğer kitapları