Ekonomik Büyüme Nedir?

Ekonomik Büyüme nedir? Ekonomik Büyüme ve Kalkınma. Gayrı Safi Yurtiçi Hasıla Nedir? Nasıl Hesaplanır?

1 1.226

Ekonomik Büyüme Nedir?

Ekonomik büyüme; bir ülkede üretilmiş olan malların ve hizmetlerin kapasitesinde ortaya çıkan artıştır. Bunun ölçülmesi için yararlandığımız değişken ise Gayrı Safi Yurt İçi Hasıladır. Yani ekonomik büyüme, ülkedeki gayrı safi yurt içi hasıladaki artıştır. Peki Gayrı Safi Yurt İçi Hasıla nedir ve nasıl hesaplanır? Şimdi buna dair detaylara değinelim.

Gayrı Safi Yurt İçi Hasıla Nedir?

Ekonomik büyümenin ölçülmesinde faydalanılan gayrı safi yurt içi hasıla;

Ekonomide belli bir dönemde, ülkenin sınırları içerisindeki tüm kaynaklar kullanılarak üretilen nihai mallar ve hizmetlerin değeridir. Bu hesaplama yapılırken üretilen mal ve hizmetlerin miktarının fiyatları ile çarpımı alınır ve böylece Nominal Gayrı Safi Yurt İçi Hasıla elde edilir.

Peki elde edeceğimiz bu değer büyümenin hesaplanmasında nasıl kullanılır?

Eğer yukarıda bahsettiğimiz yöntem ile ulaştığımız değeri kullanarak hesaplama yaparsak, bu hesaplama bizim için aldatıcı olacaktır. Çünkü her yılın Gayrı Safi Yurt İçi Hasılası o yıl üretilen mal ve hizmet miktarının yine o yıl ki fiyatlar ile çarpılması neticesinde elde edilmektedir. Yani eğer ki ilgili yılda üretim ile birlikte fiyat artışı da yaşanmışsa yaptığımız hesaplama neticesinde gerçekten ciddi bir rakamsal büyüme gözlemleriz. Ancak bu gerçek bir kapasite artışını göstermez. Bu sorundan kurtulabilmek için ulaştığımız Nominal Gayrı Safi Yurt İçi Hasılayı fiyat değişimlerinden arındırmamız gerekir.

Bu şekilde ulaşacağımız değere Reel yani gerçek Gayrı Safi Yurt İçi Hasıla adı verilmektedir. Bu hesaplama yapılırken, Gayrı Safi Yurt İçi Hasılası hesaplanacak olan cari yılın üretim miktarları ile, önceden belirlenmiş bir yılın yani baz yılın fiyatları çarpılarak hesaplama yapılmaktadır. Birbirini izleyen yıllarda yine bu baz yıl fiyatları dikkate alınarak hesaplama yapıldığından fiyatlar genel düzeyindeki değişimin etkisi ortadan kaldırılmış olmaktadır. Böylece yıllar arasında büyüme oranı ortaya konulabilmektedir.

Ekonomik Büyüme Gayrı Safi Yurt İçi Hasıla ile basit bir anlatılma şu şekilde hesaplanmaktadır;

2017 yılında ülkede üretilen mal ve hizmetlerin miktarı 10 birim,

2018 yılında ülkede üretilen mal ve hizmetlerin miktarı ise 15 birim olsun.

2017 yılı fiyatının 2 TL olduğu durumda; 2017 yılı için Gayrı Safi Yurt İçi Hasıla 20 TL olacaktır.

2018 yılı fiyatlarının 3 TL olduğu durumda ise Gayrı Safi Yurt İçi Hasıla 45 TL olacaktır.

Hiç şüphesiz bu ulaştığımız rakamlar enflasyondan arındırılmamış yani nominal değerleri ifade etmektedir. Nominal değerler ile ülkedeki büyüme şu şekilde hesaplanır;

[(Mevcut yıl GSYİH –  Geçmş yıl GSYİH) x Geçmiş yıl GSYİH] x 100

[(45 Türk Lirası – 20 Türk Lirası) x 20 Türk Lirası)] x 100

Bu çarpım neticesinde ortaya çıkan oran %125 olacaktır. Ancak yukarıda dile getirdiğimiz gibi bu nominal değerdir. Bunun Reel yani gerçek büyüme oranını bize verebilmesi için Baz Yıl fiyatlarını kullanmamız gerekmektedir. Şöyle ki;

Baz yıl fiyatı 1 Türk Lirası olsun;

2017 yılı GSYİH tutarı; 10 Türk Lirası
2018 yılı GSYİH tutarı; 15 Türk Lirası olacaktır. Bu rakamlar ile yukarıdaki formülü kullanarak yeniden yapacağımız hesaplamada ortaya çıkacak olan oran; %50’dir ki bu bizim gerçek büyüme oranımızı yansıtmaktadır.

Ekonomik Büyüme ve Kalkınma Arasındaki Fark

Ekonomik büyüme ve Kalkınma kavramları halk arasında çoğu kez aynı manâda kullanılmaktadır. Halbuki iki kavram birbirinden oldukça farklı kavramlardır. Ekonomik büyüme yukarıda da dile getirdiğimiz gibi bir ülkenin üretme kapasitesindeki artışı ifade ederken kalkınma kavramı aslında içinde barındırdığı bir çok kavramla birlikte büyümeyi de kapsamaktadır.

Kalkınma kavramı bir ülkedeki ekonomik büyümeyi de içine almakla birlikte aynı zamanda siyasal, kültürel alanlar ile eğitim alanında bir arada bir gelişmeyi ifade etmektedir. Bu noktada büyüme kalkınma olgusunun dallarından yalnızca birini ifade etmektedir.

Türkiye’de Ekonomik Büyüme 

Bildiğiniz gibi ülkemizde büyüme rakamları Türkiye İstatistik Kurumu TÜİK tarafından bir yıl dört parçaya bölünerek hesaplanmakta ve duyurulmaktadır. Buna göre yılın ilk, ikinci, üçüncü ve son çeyreğindeki reel gayri safi yurt içi hasıla rakamları bir önceki yılın aynı dönemi ile kıyaslanarak büyüme verileri elde edilmektedir. 2018 yılı için Türkiye’nin büyüme karnesi ise şöyle;

Dönemler Büyüme Oranı
2018 yılı birinci çeyreği % 7,4
2018 yılı ikinci çeyreği % 5,2
2018 yılı üçüncü çeyreği % 1,6
2018 yılı son çeyreği -%3

2018 yılı boyunca ilk üç çeyrekte büyüme pozitif yönde gerçekleşirken son çeyrekte ise %3 daralma yaşandı.

2018 yılında ülkemiz ekonomik anlamda bir dar boğazdan geçmektedir. Bunun en ciddi yansımalarından birini büyüme rakamlarında rahatlıkla görmemiz mümkündür. Özellikle reel sektörde ithal girdi ile üretim yapan firmaların kur rakamlarından olumsuz etkilenmesi, üretimin yavaşlaması, konkordato ilan eden firmalar düşünüldüğünde ülkenin üretken kapasitesindeki gerileme olağandır.

Ekonomi konusunda yorum ve fikir alışverişi yapmak için FORUM – Ekonomi Sayfamızı ziyaret etmeyi Unutmayın!

Bunları da beğenebilirsin Yazarın diğer kitapları