Gayri Safi Yurtiçi Hasıla Nedir?

0 48

Gayri Safi Yurtiçi Hasıla Nedir, Nasıl Hesaplanır?

En sık kullanılan makro ekonomik kavramlardan biri de gayri safi yurtiçi hasıla (GSYİH) nedir , ne demek açıklamaya çalışacağız. Bir ülkenin sınırları içerisinde kimin ürettiğine bakılmaksızın meydana getirilen tüm mal ve hizmet arzının toplamına GSYİH adı verilmektedir. Tanımından da anlayabileceğiniz gibi değer üzerinden hesaplanmakta yani nominal değer olarak ifade edilmektedir.

GSYİH hesabına katılan değerler mükerrer (tekrar eden) sayımı engellemekle amacıyla yalnızca nihai mal ve hizmetlerdir. Bu noktada hangi mal nihai mal hangi mal ara mal diyecek olursanız basit bir örnekle açıklamaya çalışacağız. Bir lastik fabrikası düşünelim ürettiği otomobil lastiklerini araba üreticisine satıyorsa bu ara mal olacak ve GSYİH kapsamında sayılmayacak bunun yerine sıfır araba satışları üzerinden hesaplama yapılacaktır. Yine aynı lastik fabrikası perakende satış yapıp araç sahiplerine ulaştığında ise nihai tüketiciye ulaştığı için nihai mal ve hizmet kabul edilip GSYİH kapsamına dahil edilecektir.

GSYİH = tüketim + yatırım + devlet harcamaları + (ihracat – ithalat)

GSYİH hesaplama yöntemi birden fazladır bu yüzden yalnızca günümüzde aktif kullanılan yöntemi anlatacağız. GSYİH formülü hane halkı tüketimi, yapılan yatırımlar, kamu harcamalarına dış ticaret dengesinin eklenmesiyle oluşturulmaktadır.

  • Kayıt dışı ekonomi kökenli üretim,
  • Ara mallar, ham maddeler,
  • İkinci el mallar,
  • Yalnızca finansal niteliği olan işlemler,
  • Tahvil, senet, bono ve diğer kıymetli evraklar,
  • Transfer işlemleri ve faiz ödemeleri,

Ülke içinde uyruğuna ve menşeine bakılmaksızın yapılan tüm üretim üzerinden yapılan hesaplama, milliyete bağlı olan GSMH hesaplamasını saf dışı bırakmıştır. Daha iyi ve önemli bir gösterge olmakla birlikte gelir eşitsizliği, cinsiyet ayrımcılığı, kalabalık nüfus gibi olumsuzlukların yer aldığı ülkelerde gayri safi yurtiçi hasılanın yüksek olması beklenen etkiyi göstermez. Bu nedenle hangi ülkenin daha huzurlu ve refah düzeyinin daha yüksek olduğunu anlamak için insani gelişmişlik endeksine bakmak daha anlamlı sonuçlar verecektir.

Türkiye’nin GSYİH Ne Kadar?

Yıl GSYİH
2010 771,9 USD
2011 832,5 USD
2012 874 USD
2013 950,6 USD
2014 934,2 USD
2015 859,4 USD
2016 2.608.526 TL
2017 3.104.907 TL

 

Türkiye’nin GSYİH rakamları 2016 yılına kadar o dönemki dolar kuru üzerinden hesaplanmış son iki yıl ise daha net anlaşılabilmesi için Türk Lirası olarak ifade edilmiştir. Amerika Birleşik Devletleri’nin Merkez Bankası olan FED tarafından uygulanan genişletici para politikası sayesinde tüm ülkeler gibi Türkiye’nin de GSYİH rakamları artmıştır. Son bir kaç yıldır değişen FED politikalarıyla birlikte üretime dayanmayan büyümenin anlamsız olduğu bir kez daha anlaşılmıştır.

Bunları da beğenebilirsin Yazarın diğer kitapları