Kanal İstanbul Projesi Nedir?

0 322

Kanal İstanbul Projesi Nedir? Kanal İstanbul Projesi Nerede? Ne Durumda?

Kanal İstanbul projesi ilk 1500’lü yıllarda gündeme gelmiş, Karadeniz ve Marmara Denizi’nin bir kere daha birbirine bağlamayı amaçlayan bir projedir. Projenin amacı o dönem ki İstanbul yani bugün ki sur içi mahallesinin bir kara savaşı ile kaybedilmesini zorlaştırmaktır.  Dönemin ünlü mimarlarından Mimar Sinan tarafından çizimleri dahi düşünülmüş ancak maliyeti ve çok zaman gerekmesi gibi sebeplerle uygulanmaktan vazgeçilmiştir. Bugün ise uygulanma talebi ve beklentiler tamamıyla değişmiştir.

Günümüzde ise 2011 yılında tekrar yapılması gündeme getirilmiş bir kez planlanan yeri değişmiş ancak henüz kazma vurulmamıştır. Kanal İstanbul projesinden en büyük beklenti turizm ve ticaret gelirlerini artırmasıdır. Bu beklentilerin gerçekçi olup olmadığını ve kanal istanbul proje maliyetini birlikte inceleyeceğiz.

Öncelikle Kanal ve Boğaz kavramlarının uluslararası hukuka göre tamamen farklı iki kavram olduğunu belirterek bir bilgi yanlışını düzeltelim. Kanal insan eliyle meydana getirilmiş ve gelir beklentisiyle yapılan ve ücreti serbestçe belirlenebilen bir yapıdır. Boğaz: İnsan müdahalesi ve emeği olmadan tamamıyla kendiliğinden oluşan ve hiç bir şekilde ücretlendirilemeyen yapılardır.

Buradan şu sonucu sanıyorum tüm okurlarımız net şekilde çıkardı kanal geçişleri için ticaret gemileri ve savaş gemileri ücretlendirilebilir çünkü ticari bir beklentiyle ve insan eliyle inşa edilmiş bir yapıdır. Boğaz geçişlerinde ise insan emeği olmadığı yani kendiliğinden oluştuğu için uluslararası hukuka göre ücretlendirilemez. Yani boğazlardan geçişte ücret talep edilmemesinin sebebi Montrö Boğzalar Sözleşmesi değildir ki sözleşmenin 28. maddesine göre taraflardan biri sözleşmeyi bugün fesh ettiği takdirde 2 yıl sonra sözleşme tüm hükümleriyle ortadan kalkar ve fesh eden taraf hiçbir ücret ödemez.

Kanal İstanbul Projesi Maliyeti Ne Kadar?

Kanal İstanbul güzergahı Küçükçekmece Gölü ile başlayıp Durusu Gölü içinden geçerek Karadeniz’e ulaşacaktır. Bu süreçte Arnavutköy, Avcılar, Başakşehir ilçelerinden geçmesi planlanmakta olup Kanal İstanbul uzunluğu 45,1 km olacak denilmektedir. Planlanan güncel güzergaha göre durum bu şekilde olup henüz kazma vurulmaması sebebiyle değişiklik potansiyeli mevcuttur.

Kanal İstanbul projesi maliyeti  üzerine çeşitli tahminler mevcuttur 2011 yılında ilk tahmin 65 milyar Türk Lirası olarak belirtilmiş olup bugün ise artan dolar kuru sebebiyle revize edilmesi şarttır. TCMB verilerine göre Dolar kuru 1,5 TL iken 42 milyar dolar olan maliyet bugün 240 milyar Türk Lirası düzeyine gelmiştir.Bununla birlikte projenin bir doğrudan bir de dolaylı maliyeti bulunmaktadır 240 milyar Türk Lirası yalnızca hesaplanan  doğrudan maliyetlerdir.

Doğrudan maliyeti yalnızca projenin tamamlanması için gereken istimlak, inşaat ve geçiş garantisi için yapılacak harcamalardır. Dolaylı maliyet ise malumunuz boğaz trafik akışı için 3 köprü, 1 tünel, 1 metro hattı bulunmakta ve vapur seferleri düzenlenmektedir. Avrasya tüneli için yapılan harcama 5, 3. Köprü için 3,5 milyar dolar civarındadır. Benzeri şekilde Kanal İstanbul üzerinde de kara geçişinin sağlanması için bu yatırımların yapılması gerekmektedir.

Diğer bir dolaylı maliyet ise kanal istanbul projesi ile İstanbul nüfusunun yabancılara mülk satışı ile birlikte 25 milyon düzeyini bulabileceği belirtilmekte ki bu da yeni alt yapı ihtiyacını doğuracaktır.

Kanal İstanbul Projesi Kimin?

Yukarıda kısaca değindiğimiz üzere başkenti güvenceye alabilmek ve olası bir kara saldırısını zorlaştırma amacıyla Kanuni Sultan Süleymen tarafından ilk kez ortaya konulmuştur. Kanal İstanbul Projesi Kanuni tarafından fikri verilen Mimar Sinan tarafından planlanan bir yapıdır. Daha sonra II.Abdülmecid döneminde de gündeme alınmış ancak herhangi bir somut çalışma yine yapılmamıştır.

Daha önce 1994 yılında Bülent Ecevit tarafından gündeme getirilmiş olmakla birlikte yalnızca seçim çalışması olarak kullanılmış o dönem seçimin kaybedilmesiyle tekrar gündeme gelmemiştir.

Kanal İstanbul Projesi Neden Yapılıyor? Neden İstenmiyor? Amacı Nedir?

Temel amaç boğaz üzerinden ücretsiz geçen gemileri Kanal İstanbul’a yönelendirip geçiş ücreti almak, kanal etrafından yabancılara mülk satışı, yapılacak düzenlemelerle yabancı turist çekmek olarak sıralanmaktadır.

Boğaz üzerinden ücretsiz geçmek dururken kanal üzerinden ücretli geçmeye herhangi bir kaptanı ikna etmek pek kolay olmayacaktır. Diğer taraftan uluslararası hukuka aykırı şekilde boğazları ticaret gemilerinin trafiğine kapatmak ise hem bizim ticaret gemilerimizin diğer boğazlardan geçişini engeller hem de Türkiye’yi haydut devlet konumuna getirir. Kısacası deniz trafiği üzerinden gelir elde etmek imkansıza çok yakındır.

Yabancılar bugün boğaz kıyısından mülk almaya sıcak bakmaktadır aynı durum büyük ölçüde Kanal İstanbul kıyıları içinde geçerli olacaktır ancak bu satışla birlikte oturma izni ve vatandaşlık verilmesi talepleri de gelecektir. Üstelik mülk satışı ile elde edilen gelir düzenli ve sürdürülebilir değildir. Turizm açısından ise İstanbul’un bugünkü potansiyeline fazlaca bir şey katmayacak hatta nüfus artışı ve demografik sorunlarla turizmi olumsuz etkileyecektir.

Doğa tahribatı ise diğer bir olumsuzluktur. Küçükçekmece Gölü ve Durusu Gölü bugün İstanbul’un doğal güzellikleri olup bir çok açıdan bölgesine fayda sağlamaktadır. Balıkçılık, temiz su kaynağı olmaları, turizm bunlardan bazılarıdır. Kanal İstanbul Projesi Kapsamında ise göl olma özelliklerini kaybedeceklerdir.

Projeyi yüksek maliyeti, düşük gelir potansiyeli, olası zarar ihtimallerinin yüksek olması alternatif ve daha verimli projelerinin mümkün olması gibi sebeplerle ülkemizde bir çok bilim insanı istememektedir. Uluslararası camiada ise karşı çıkan bulunmamakla birlikte anlamsız bulanlar çoğunluktadır. Kanal İstanbul Projesinin önünde hukuki bir engel bulunmamakta aksine hukuki anlamda Türkiye istediği gibi inşa etme veya etmeme tasarrufuna sahiptir.

Kanal İstanbul Projesi henüz ihaleye çıkılmamış, bütçe planlarına yer almayan dolayısıyla başlanmamış durumdadır.

Bunları da beğenebilirsin Yazarın diğer kitapları