Orta Gelir Tuzağı Nedir?

1 410

Orta Gelir Tuzağı Nedir?

Orta gelir tuzağı; bir ekonomide belirli bir kişi başına gelir seviyesine erişildikten sonra, ekonominin o gelir düzeyinde kısılıp kalması durumudur. Yani belirli bir büyüme trendi yakalanarak elde edilen kişi başına gelir düzeyinin, o seviyeden öteye bir türlü taşınamamasıdır.

Tanım olarak belli bir kişi başına gelir düzeyinin ötesine geçememek olarak belirttiğimiz orta gelir tuzağındaki, orta gelirin hangi düzey olarak kabul edileceği hususu net değildir. Bu konuda önemli göstergelerden biri Dünya Bankası’nın Dünya Kalkınma Raporunda yer verdiği gelir düzeyleri baz alınabilir. Bu rapordaki rakamlara göre Türkiye orta üst gelirli ekonomiler sınıfına dahil görünmektedir. Bu anlamda belirli bir büyüme trendi yakalayamaması durumunda Türkiye orta gelir tuzağına saplanmış halde olacaktır. Peki Orta Gelir Tuzağından nasıl çıkılır şimdi bunu irdeleyelim.

Orta Gelir Tuzağından Nasıl Çıkılır?

Orta gelir tuzağı gelir düzeyi ile doğrudan ilişkili olduğundan, bir ülkenin orta gelir tuzağından çıkabilmesi için gelirini arttırması yani büyümesi gerekmektedir. Çünkü ekonomik büyüme ile birlikte kişi başına gelirin yükselmesi sonucu ortaya çıkacak ve tuzaktan çıkmak için gerekli koşullar oluşmuş olacak. Ekonomik büyümeyi arttırmak için neler yapılabilir? Bunun için yapılabilecek en temel hamle; yatırımları arttırmaktır. Yatırımları arttırmak içinse en önemli enstrüman faizleri arttırmaktır. Çünkü faizlerin artırılmasının doğrudan neticesi tüketimi kısıp tasarrufların artmasının sağlanmasıdır. Ancak bu uygulamanın verimli olabilmesi için ülkede faiz oranlarının düşük olması gerekmektedir. Çünkü ekonomide zaten yüksek faiz ortamı mevcutsa, faizlerin arttırılması yatırımları arttırmak yerine bilakis kısılmasına sebep olacaktır.

Eğer yüksek faizli bir ekonomi ile karşı karşıya isek burada uygulanabilecek diğer bir yol, tasarruf yerine tüketimi güdülemektir. Eğer tüketimi arttıracak, talebi yükseltecek hamleler yapılırsa bu tüketimi karşılamak için üreticiler ve yatırımcılar, daha fazla üretim ve yatırım faaliyeti yapmak durumunda kalacaklar. Bu da ekonomik büyümeyi yükseltecektir.

Tüketici Gelirini Arttırmak Şart

Tüketim eğilimi yüksek olan orta gelir altı gelir düzeyine sahip kesimin gelirini arttırmak, talebi canlandırmak için elzemdir. Çünkü daha üst gelir düzeyindeki kişilerin marjinal tasarruf eğilimi daha yüksek, tüketim eğilimi daha düşüktür. Gelirleri içerisindeki payın ekseriyetini tüketime harcayan kesimin gelirini arttırmak için iki temel politika izlenebilir;

-Gelir transferi

Bunu yapmanın yolu, orta üstü gelire sahip kesim üzerindeki vergiyi bir nebze arttırarak bunu genişletici maliye politikası olan kamu harcamaları artışı ile daha düşük gelirli kesime aktarmaktır.

-Kamu Harcamalarının Azaltılması

Bu iki hamle ile talep arttırılacak ve üreticiler bu talebi karşılamak için daha fazla üretim gerçekleştirecektir. Keza yatırımcı kesim ise yine talebi karşılamak adına yatırımlarını artıracaktır. Böylece büyümede yukarı yönlü bir hareket elde edilebilecektir.  Zaman içerisinde geliri yükselen bu grupların tasarruf eğilimi de artacak ve artan tasarruflar ile büyümeyi motive edecek yatırım ortamı da oluşacaktır. Dengeli bir tüketim-tasarruf çizgisine ulaşan ülke, sürdürülebilir bir büyüme ile orta gelir tuzağından sıyrılabilecektir.

Aslında tüm bu hamleler, gelir dağılımını dengelemeye yönelik hamlelerdir. Alt gelir gruplarını da bir anlamda ekonomik aktör olarak oyuna dahil etmek büyümenin önemli bir anahtarıdır.

Gelir Dağılımı Ölçütü olan Gini Katsayısına dair detaylı bilgiler için Tıklayınız!

Özetle bir ülkenin orta gelir tuzağından çıkabilmesi için ihtiyaç duyduğu gelişme büyümedir. Bu büyümeği reel anlamda gerçekleştirebilmenin en temel yolu da ülkede tasarrufları artırabilmektir. Bunun içinse gelir adaletine ve kayıtlı bir ekonomiye ihtiyaç vardır. Orta – alt gelir grubundaki kesimleri de belli bir seviyeye taşıyarak tasarruf güdülerinin de artmasını sağlamak uzun vadede mevcut durumdan gerçek anlamda bir çıkışın kapısını açacak, büyüme olgusu sürdürülebilir bir hal alacaktır.

 

Bunları da beğenebilirsin Yazarın diğer kitapları